Kraków, 26 stycznia 2026r.

Opinia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów „Sędziowie RP” do projektu  ustawy „o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD333) z dnia 2 stycznia 2026r.

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP” opiniuje datowany na 2 stycznia 2026 r. projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD333) negatywnie.

U Z A S A D N I E N I E

  1. Uwagi ogólne;

Pismem z 2 stycznia 2026 r. w sprawie DL-V.400.1.2025 Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha zwrócił się o zgłoszenie ewentualnych uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD333), datowany na 2 stycznia 2026 r.

Pismem tym Sekretarz Stanu wystąpił jedynie do wybranych podmiotów, stowarzyszenia sędziowskie ograniczając do jednoznacznie popierających polityczną wadzę wykonawczą i z tą władzą współpracujących, pomijając więc Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP”, ograniczając w ten sposób i tłumiąc dyskusję co do proponowanych przedłożeń legislacyjnych.

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP” przedstawia jednak opinię do przedmiotowego projektu ustawy autorstwa Ministra Sprawiedliwości                    i opinia ta, oparta wyłącznie o przesłanki merytoryczne, a dotycząca propozycji normatywnej, jak wyżej wskazano, jest jednoznacznie negatywna.

Przy tym, opinia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów „Sędziowie RP” przedstawiona jest z zachowaniem 21 dniowego terminu, zakreślonego we wskazanym wyżej piśmie Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, pismo to nie zostało bowiem Stowarzyszeniu doręczone, a udostępniono je na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji 5 stycznia 2026 r.

  • Dotychczasowy stan prawny i przedmiot regulacji;

Omawianym projektem proponuje się zmienić art. 196 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, poprzez wyeliminowanie zagrożenia karą pozbawienia wolności do lat 2.

W dotychczasowym stanie prawnym bowiem, zgodnie z art. 196 kk, obrażanie uczuć religijnych innych osób, poprzez znieważanie publiczne przedmiotu czci religijnej lub miejsca przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów religijnych, zagrożone jest alternatywnie karami, grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

  • Proponowane rozwiązanie normatywne;

Jak już wyżej wskazano, Minister Sprawiedliwości proponuje usunięcie z tekstu normatywnego możliwej do wymierzenia kary, za przypisane przestępstwo z art. 196 kk, w postaci kary pozbawienia wolności do lat 2.

W ten sposób, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zagrożenie ustawowe powinno zostać ograniczone do kary grzywny i kary ograniczenia wolności.

Minister Sprawiedliwości motywuje swoje przedłożenie jedynie wykonaniem wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 15 września 2022 r. w sprawie ze skargi o nr 8257/13.  

  • Ocena nowelizacji;

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP”, co już podano, opiniuje datowany na 2 stycznia 2026 r. projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (UD333) jednoznacznie negatywnie.

Zaznaczyć trzeba bowiem, że w art. 196 kk penalizowane jest wyłącznie, co trzeba stanowczo podkreślić, zachowanie publiczne, a polegające na znieważaniu przedmiotu czci religijnej lub miejsca przeznaczonego do publicznego wykonywania obrzędów religijnych i przez to obrażanie uczuć religijnych innych osób.

Przypomnieć trzeba też, że zgodnie z art. 53 § 1 kk, sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych w ustawie, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu, okoliczności obciążające i okoliczności łagodzące, cele kary w zakresie społecznego oddziaływania, a także cele zapobiegawcze, które ma ona osiągnąć w stosunku do skazanego, przy czym, dolegliwość kary nie może przekraczać stopnia winy.

Nie można także pomijać, że zgodnie z art. 58 § 1 kk, jeżeli ustawa przewiduje możliwość wyboru rodzaju kary, a przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat, sąd orzeka karę pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy inna kara lub środek karny nie może spełnić celów kary.

W ocenie więc Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów „Sędziowie RP” Minister Sprawiedliwości, przygotowując i przedstawiając projekt ustawy zmieniającej, pominął przytoczone wyżej normy, pozwalające sądom na takie ukształtowanie reakcji karnej, żeby wymierzona kara spełniała swoje ustawowe cele, będąc sprawiedliwą „odpowiedzią” Państwa na przypisane przestępstwo.

W ten sposób, Minister Sprawiedliwości ponownie, tym razem poprzez próbę zmiany porządku prawnego, dąży do ograniczenia uprawnionej i przez to zasadnej sędziowskiej dyskrecjonalności, w zakresie możliwości wyboru właściwej kary, prowadząc w ten sposób do ograniczenia pozycji Trzeciej Władzy wobec pozostałych Władz, to jest Ustawodawczej i Wykonawczej.

Jak już wyżej zarysowano, jedynym motywem uzasadniającym przedłożenie, jest konieczność wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 15 września 2022 r. w sprawie ze skargi o nr 8257/13.

Tymczasem, Europejski Trybunał Praw Człowieka w tym judykacie, odniósł się tylko to konkretnego postępowania przed polskimi sądami i kończącego to postępowanie konkretnego wyroku, stanowiącego reakcję karną Państwa, poprzez grzywnę.

Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazał bowiem, że „w niniejszej sprawie sądy krajowe nie dokonały kompleksowej oceny szerszego kontekstu wypowiedzi skarżącej ani starannego wyważenia jej prawa do wolności wyrażania opinii z prawem innych osób do ochrony swoich uczuć religijnych i zachowania pokoju religijnego w społeczeństwie” oraz że „analizowane wypowiedzi nie stanowiły niewłaściwego lub obraźliwego ataku na przedmiot czci religijnej, mogącego wzniecić nietolerancję religijną lub naruszającego ducha tolerancji, który jest jedną z podstaw społeczeństwa demokratycznego”.

Europejski Trybunał Praw Człowieka nie zakwestionował więc zasadności penalizacji obrazy uczuć religijnych, w taki sposób, jak normatywnie dokonano tego w polskim porządku prawnym.

Europejski Trybunał Praw Człowieka nie zanegował też zasadności proponowanych alternatywnie przez polskiego ustawodawcę kar, grożących w przypadku przypisania przestępstwa z art. 196 kk, w tym kary pozbawienia wolności do lat 2.

Co już wyżej wprost wskazano, zdaniem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, do naruszenia art. 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności doszło na skutek wyłącznie wadliwych ocen dokonanych przez sądy w konkretnym stanie faktycznym.

Dlatego też, projekt przedstawiony przez Ministra Sprawiedliwości jest o tyle nierzetelny, że jest nierzetelnie motywowany jedynie koniecznością wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.   

Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów „Sędziowie RP” w Krakowie